نوازش

نوازش چیست؟

 

در کتب و منابع تحلیل رفتار متقابل نوازش را “درک حضور دیگری” معنی کرده اند. به طور کلی هر گونه رفتاری که به واسطه آنها دیگران را مورد خطاب قرار می دهیم نوازش محسوب می شود. یک مکالمه گرم و صمیمانه ، دعوت از دوستی برای صرف نهار ، تشویقی که از کارفرمایتان دریافت می کنیدو پیام محبت آمیز همسرتان که خیلی اتفاقی لابلای صفحات کتابتان پیدا می کنید همه و همه نوازشهایی هستند که از دیگران دریافت می کنید.

هنگامی که نوزاد انسان به دنیا می آید با دریافت همین نوازشها است که می تواند ادامه حیات دهد و دنیا را مکانی امن بیابد.

نیاز انسان ها به نوازش یکسان نیست . نوازش های فراوان ، از جمله رفت و آمدهای  زیاد ، دریافت توجه بیش از اندازه ، تعریف و تمجیدهای فراوان ممکن است فرد را به ستوه آورد و ترجیح دهد مدتی را در تنهایی و سکوت سپری کند.

همچنین اگر سطح نوازشی که فرد دریافت می کند به طور محسوسی پایین باشد علایم افسردگی در فرد نمایان می گردد که ممکن است با خشم همراه باشد یا با ناامیدی.

 

چرا به نوازش نیاز داریم

 

انسان برای ادامه حیات نیازمند نوازش است . آبراهام مازلو نیز نیاز به توجه و نوازش را در هرم معروف خودش گنجانده است.

در کتاب تحلیل رفتار متقابل (ترجمه بهمن دادگستر) داستان یک پرورشگاه آمده است که در آن نوزادان بخشی که پرستار در آغوششان می گرفت سالم تر بودند و در بخشی که پرستار از در آغوش گرفتن نوزادان امتناع می ورزید آمار مرگ و میر بالا بود . کودکان محروم از نوازش مبتلا به ماراسموس شده و از دنیا می رفتند.

 

انواع نوازش

 

وقتی صحبت از نوازش به میان می آید به یاد رفتارهای گرم و صمیمانه ای می افتیم که برایمان دلچسب و خوشایند هستند. به این نوازش ها که سبب خوشحال و نشاط فرد می شوند را نوازش مثبت یا گرم و مطبوع نام نهاده اند . نوازش مثبت از بهترین نوع نوازش ها به شمار می آیند. بانک نوازشی ما از این نوازشها تامین می گردد.

در مقابل نوازشهای گرم و مطبوع نوازشهای سرد و نیشدار یا گزنده نیز وجود دارند که به آنها نوازش منفی هم می گویند . نوازش های منفی نوازش های باکیفیت و مناسبی نیستند ولی در غیاب نوازشهای مثبت می توانند تامین کننده نیازهای فرد باشد.

به طور مثال کودکی را در نظر بگیرید که در یک مهمانی  که برای بزرگسالان برگزار شده تنها مانده است ، هر چه تلاش می کند تا دیده شود و توجه حاضرین را جلب نماید موفق نمی شود و شروع به شیطنت و حرکات نامتاسب می کند در این هنگام والدین که به ستوه آمده اند کودک را مورد تنبیه قرار می دهند و کودک آرام می گیرد و لحظاتی بعد به خواب می رود. اینطور به نظر می رسد که کودک با دریافت نوازش منفی به اطمینانی درونی دست می یابد که والدینم متوجه من شدند و من دیگر تنها و غریب نیستم.

از دیگر انواع نوازش ها نوازش شرطی و غیر شرطی هستند. آن دسته از نوازشها که بدون واسطه به “وجود ” فرد داده می شود نوازشهای غیر شرطی هستند مانند اینکه به فردی عشق و علاقه قلبی خودمان را ابراز کنیم. جملاتی مانند “دوستت دارم” ، “تو زیبایی” ، “تو دوست داشتنی هستی” نوازشهای مثبت غیر شرطی و جملاتی مثل “تو نفرت انگیزی” ، ” از تو متنفرم” ، ” تو زشت هستی” ، نوازش های منفی غیر شرطی می باشند.

و اما نوازشهای شرطی نوازشهایی را شامل میشوند که فرد با واسطه ای مشمول دریافت نوازش و توجه می شود. مثلا “چقدر خوب ساز می زنی” ، ” تو مایه افتخاری”  “پروژه را عالی به ثمر رساندی”   و نوازشهای شرطی منفی مانند این عبارات : “دخالت بیجای تو کار را خراب کرد” ، ” چه دستخط زشتی” ، ” تو چطور حاضر شدی لباس به این مزخرفی را تنت کنی؟”

 

بهترین نوع نوازش

 

با توجه به مطالب بالا ، شما می توانید بهترین و بدترین نوع نوازش را تشخیص دهید. لابد شنیده اید که وقتی می خواهید از کسی انتقاد کنید به خود شخص برچسب نزنید بلکه کار اشتباهش را مورد انتقاد قرار دهید. مثلا نگوییم “تو یک دروغگو هستی “بلکه بهتر است بگوییم “این حرفی که زدی واقعیت نداشت ” یا ” این حرف دروغ بود”

یا به جای اینکه بگوییم ” تو نفرت انگیزی” به کار یا حرکت ناخوشایندی که انجام گرفته است اشاره کنیم مثلا بگوییم ” تو کار بدی کردی”

بهترین و بدترین نوازش ها نوازش های غیر شرطی هستند. نوازشهای غیر شرطی با موجودیت فرد سر و کار دارند و بهتر است هرگز با جملات منفی ترکیب نشوند چون اثرات ماندگار و مخربی در انسان ها به ویژه کودکان بر جای می گذارد. اگر نوازشهای غیرشرطی با جملات مثبت ترکیب شوند بهترین نوازشها هستند.

 

منابع نوازش

 

بدون شک  یکی از منابع نوازشی ما “مردم” هستند . مردم هستند که ما را با کلام و رفتار خودشان مورد توجه قرار می دهند . در مقابل موفقیت ها و شکست هایمان واکنش نشان داده و در غم از دست دادن عزیزانمان در کنار ما می مانند.

از دیگر منابع نوازش ، خاطرات گذشته هستند ، خاطرات خوب ما را سرشار از انرژی و احساسات و هیجانات مثبت می کنند و خاطرات آزاردهنده برایمان ناگوار و نامطلوب هستند.

 

 

درباره نویسنده

کارشناس ارشد روانشناسی بالینی مدرس تحلیل رفتار متقابل TA

مطالب مرتبط

2 نظر

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *