روابط ناسالم

روابط ناسالم یا مخرب کدامند؟

 

download-2

 

ما به دلیل داشتن پیشینه‌ای منحصربه‌فرد ، واجد ویژگی‌هایی هستیم که بعضی مفید و به‌اصطلاح «خوب» هستند و بعضی مخرب یا «غیر خوب» می‌باشند. منظور از پیشینه منحصر به فرد ، ویژگی های متاثر از ژنتیک ، زیستن در موقعیت  جغرافیایی ، اجتماعی و فرهنگی خاص خودمان و طرز برخورد و تربیتمان و گذر نسلی از دوردست ها تا اکنون می باشد.

 اگرچه ما انسان ها به دلایل عمومی و کلی شبیه یکدیگر هستیم ولی به سبب آنچه که در سطور بالا اشاره شد ،خاص و بی همتا نیز می باشیم.

این ویژگی‌ها از کجا آمده‌اند و چگونه در زندگی ما نقش ایفا می‌کنند؟

زمانی که خیلی کوچک بودیم و کاملاً به والدین بخصوص به «مادر» وابسته بودیم به دلیل عدم توانایی برای برطرف کردن نیازهایمان (غذا، آب، امنیت) در آن سال‌ها یاد گرفته‌ایم که برای حل مشکلاتمان ،کسب لذت و یا مصون ماندن از خطرات اقداماتی انجام دهیم که البته این تصمیم‌گیری‌ها توسط یک کودک انجام‌گرفته است با همان میزان توانایی و آگاهی و شناختی که از خود و دیگران و دنیای پیرامونش دارد.

مثلاً فردی در کودکی هر وقت نیازی و یا خواسته‌ای داشته شروع به گریه می‌کرده و آن‌قدر بی‌تابی می‌کرده تا به خواسته‌اش می‌رسیده است.

و فرد دیگری همواره برای جلب نظر و توجه اطرافیان کاری انجام می‌داده است مثلاً در کارهای منزل به مادر کمک می‌کرده است. شاید این تصمیم را گرفته بوده تا مادر با او مهربان باشد.

اگر این دو فرد که مثالشان را ذکر کردم در بزرگ‌سالی هم به همین شیوه به خواسته‌هایشان برسند چه اتفاقاتی می‌افتد؟

ممکن است در مورد اول ما با فرد بزرگ‌سالی روبرو باشیم که صبور نیست ، تحمل کافی ندارد و ارضاء سریع خواسته‌هایش مهم‌ترین مسئله است. معمولاً هنگام تصمیم‌گیری‌های مهم ، چنین افرادی از دایره تصمیم‌گیرندگان کنار گذاشته می‌شوند چون در روند کارها اختلال ایجاد   و همین طرد شدن‌ها در فرد  احساس ناخوشایندی  ایجاد می‌کند . طرد شدن‌های مکرر نیز سبب عصبانیت و بهانه گرفتن‌ها و در نهایت به انزوا پناه بردن فرد می‌شود. از این افراد اغلب به‌عنوان غرغرو و عصبی یاد می‌شود.

و در مثال فرد دوم، ممکن است با فرد بزرگسالی روبرو شویم که از حل مسائل زندگی‌اش عاجز است ولی در کار و شغلش بسیار منضبط است. او در کودکی این پیام را دریافت کرده که تو در صورتی خوب هستی که مشغول کار باشی . لابد با افرادی که بسیار سخت‌کوش هستند و بیشتر وقتشان را صرف کار و شغلشان می‌کنند برخورد داشته‌اید. سخت‌کوشی در فرهنگ ما ویژگی قابل‌احترام و مثبتی است . ولی آنچه اینجامدنظر ما است سخت‌کوشی است که فرد بدون آگاهی و از سر اجبار انتخاب می‌کند و چنانچه از این کار سرباز زند گرفتار احساس گناه یا عذاب وجدان می‌گردد.

این‌ها مثال‌های کوچک و ملموسی هستند تا ببینیم ما افراد بزرگسال چگونه همچنان مانند کودکان رفتارمی نماییم.

– موافقید مسافر زمان شویم ؟ و به کودکی سفر کنیم؟

 

images-8

_ شما، برای رسیدن به خواسته‌هایتان چه می‌کردید؟

آیا برای رسیدن به خواسته‌هایتان پافشاری می‌کردید؟ آیا با گریه و بی‌تابی ، مادر و اطرافیان را وادار به پذیرش درخواستتان می‌نمودید؟

 شاید خواسته‌تان را مطرح می‌کردید و اگر پذیرفته نمی‌شد قهر می‌کردید و آن‌قدر این قهر را ادامه می‌دادید تا بالاخره خانواده تسلیم خواسته شما می شد اما شما باز هم رضایت نمی‌دادید و با اکراه ، دستاورد خود را می‌پذیرفتید.

 

download-4

راستی شما احساس خوشحالی را در کجا و چگونه پنهان می‌کردید؟

یا اینکه اصلاً خواسته‌تان را بیان نمی‌کردید؟ چرا خواسته‌تان را مطرح نمی‌کردید؟

تا جایی که ممکن است روشن و واضح به یاد بیاورید.

 

_ شما، برای رسیدن به خواسته‌هایتان چه می‌کردید؟

آیا برای رسیدن به خواسته‌هایتان پافشاری می‌کردید؟ آیا با گریه و بی‌تابی ، مادر و اطرافیان را وادار به پذیرش درخواستتان می‌نمودید؟

 حالا که فرد بزرگسالی هستید چگونه رفتار می‌کنید؟  چگونه به خواسته‌هایتان می‌رسید؟ آیا خواسته‌هایتان را می‌شناسید؟

شما تا زمانی که تصمیمات مخرب دوران کودکی را بازنگری نکرده‌اید و آن‌ها را به چالش نکشیده‌اید و تصمیمات سازنده را جایگزین نساخته‌اید ، همانند همان وقت‌ها که کودک بودید رفتار خواهید کرد. با این تفاوت که برای هرکدام از این رفتارهای کودکانه توجیه  به‌ظاهر منطقی خواهید داشت .

  زمان هایی را در روز به سفر در زمان اختصاص دهید ولی در گذشته نمانید. ما به گذشته تا اندازه‌ای که به حل مسائل امروزمان کمک کند و تکه‌های گمشده جورچین زندگی‌مان را بیابیم نیاز داریم.

ما به گذشته سفر می‌کنیم تا چرایی رفتارهای امروزمان را بیابیم. چیزی را در گذشته عوض نمی‌کنیم فقط  مشاهده گری دقیق می‌شویم و تا جایی که برایمان امکان دارد پاسخ سوا لاتمان را در عمق زمان جستجو می‌کنیم.

بسیار دیده‌ام افرادی را که در هنگام پیری هم از خاطرات کودکی خود به تلخی یاد می‌کنند و زیر سایه‌ای که کودکی بر زندگی‌شان انداخته است روزگار را سپری می‌کنند.

وقتی‌که ما همچنان در سیطره و تسلط گذشته بمانیم مانند یک کودک عمل می‌کنیم و به‌دفعات وارد روابط مخرب و ناسالم در خانواده و اجتماع می‌شویم.

رفتارهای مخرب ، رفتارهای مخرب دیگری را فرامی‌خوانند  ، هم در خود ما و هم در اطرافیانمان. در فضای احساسی و هیجانی به‌ویژه فضای ناسالم احساسی که آکنده از احساسات طردشدگی و بی‌ارزشی است رفتار مخربی از ما سر می‌زند ، طرف مقابل ما هم اگر مانند خود ما گرفتار باشد با یک رفتار مخرب پاسخ ما را می‌دهد و به همین منوال ادامه پیدا می‌کند . تا جایی که از همدیگر کینه به دل می‌گیریم و آنگاه‌که برای رفع کدورت اقدام می‌کنیم  کدورت جدیدی به کینه‌ها و کدورت‌ها اضافه می‌شود و ناگهان می‌بینیم دیگر جایی برای ترمیم و اصلاح باقی نمانده است. تصمیم می‌گیریم یا در سکوت سپری کنیم و دیگر دم نزنیم و یا به رابطه خاتمه دهیم.

 images

این است داستان همسرانی که چه‌بسا روزی با یک دنیا عشق و در آرزوی زندگی رویایی و عاشقانه ازدواج‌کرده‌اند و حالا در باتلاقی گرفتارشده‌اند که هر حرکتی آنها را بیشتر و بیشتر در خویش فرومی‌برد.

نسخه خوشبختی همسران و خانواده‌ها یک نسخه واحد نیست و شاید اگر همه از یک نسخه تبعیت کنند ، سردرگم‌تر نیز بشوند.ولی عوامل مشترکی وجود دارد که در همه نسخه‌ها می‌توان دید ، مثل  لزوم کسب مهارت‌های ارتباط، احترام و پذیرش طرف مقابل ، توانایی ابراز احساسات به شیوه صحیح ، توانایی دوست داشتن و پذیرش عشق .

 

 

images-9

 

 

درباره نویسنده

کارشناس ارشد روانشناسی بالینی مدرس تحلیل رفتار متقابل TA

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *