تحلیل رفتار متقابل TA

تحلیل رفتار متقابل چیست؟

در دهه ۱۹۵۰ روانپزشکی اتریشی به نام دکتر اریک برن نظریه ای را بازنگری و منتشر کرد که به دلیل توجه فوق العاده اش به روابط انسانها تحلیل رفتار متقابل نام گذاری گردید.

تحلیل رفتار متقابل را می توان از رویکردهای مهم  روانشناسی به شمار آورد که در عین سادگی به پیچیده ترین احساسات و افکار فرد می پردازد و به وی کمک می کند تا در شناسایی و رفع آشفتگی ها و نابسامانی های خویش فعالانه مشارکت نماید.

تحلیل رفتار متقابل به فرد این امکان را می دهد که به شناخت خویشتن و اجزای شخصیت خود بپردازد و لزوم توجه و رسیدگی به هر کدام از اجزا را درک نموده و به شکلی علمی و عملی به نیازهایش پاسخی مناسب داده و در صدد مرتفع ساختن موانع ذهنیش برآید.

بدون تردید مسیر تغییر مسیر سهل و آسانی نبوده و با چالشهایی همراه می باشد و تحلیل رفتار متقابل باتکیه بر روش ها و تمرینات آزمون شده فرد را در دستیابی به هدف که همانا بهبود فردی و بهبود روابط بین فردی یاری می نماید.

 

شخصیت در تحلیل رفتار متقابل

در این رویکرد شخصیت از سه بخش یا سه حالت نفسانی تشکیل شده است که عبارتند از :

والد

بالغ

کودک

حالت نفسانی والد مجموعه ای از بایدها و نبایدها و قوانین و سنتهایی است که فرد از طریق والدین و تمام کسانی که مثل والدین عمل می کنند دریافت می کند. این مجموعه به مانند نواری ضبط شده حاوی پیامهای فراوان والدینی است که به فراخور شرایط به جریان می افتند و فرد را به تبعیت بی چون و چرا وا می دارند.

حالت نفسانی بالغ بخشی است این زمانی و این مکانی که فرد در این حالت مانند یک کامپیوتر به بررسی و تجزیه و تحلیل بر اساس داده ها یا اطلاعات می پردازد. همچنین هنگام یادگیری و درک مطلب یا حل مساله  و تصمیم گیری این بالغ فرد است که در حال فعالیت می باشد.

قدیمی ترین حالت نفسانی در انسان حالت نفسانی کودک است که  منشا هیجانات و احساسات ما است.  این بخش از شخصیت نیز به مانند دیگر بخش ها در تمامی انسانهایی که از سلامت نسبی جسمانی و روانی برخوردار هستند وجود دارد و سن و سال افراد مانعی برای وجود هیچ بخشی محسوب نمی شود. حالت نفسانی کودک منبع انرژی برای فرد محسوب می شود و تمرینات فراوانی برای تقویت حالت نفسانی کودک در این رویکرد وجود دارد.

همان گونه که در متن نیز گفته شد تنها حالت نفسانی که به این زمان و این مکان تعلق دارد حالت نفسانی بالغ می باشد و حالت نفسانی والد و کودک متعلق به گذشته می باشند.

در مقالات آینده در این باره مفصلا صحبت خواهیم کرد.

 حال شاید بپرسید که چگونه می توانیم متوجه شویم که در کدام حالت نفسانی قرار داریم؟

 آیا حالت نفسانی بالغ مناسب ترین و مطلوب ترین بخش شخصیتمان است؟

 و برای اینکه حالت نفسانی متناسب با شرایط داشته باشیم چه باید بکنیم؟

برای شناخت حالات نفسانی نشانه های مختلفی مثل نشانه های کلامی و بدنی وجود دارد که به مرور در آینده با آنها آشنا خواهید شد.

حالت نفسانی بالغ با این که نقش بسیار مهمی در تصمیم گیری ها و در روابط ما دارد ولی از لزوم حضور حالت های نفسانی والد و کودک نمی کاهد بعد از شناخت کلیه حالات نفسانی به این مهارت که بهترین حالت در صحنه های مختلف زندگیمان کدام است دست خواهیم یافت.

 

روابط بین فردی در تحلیل رفتار متقابل

روابط بین انسانها یعنی روابط بین سه حالت نفسانی و سه حالت نفسانی دیگر.

وقتی که دو فرد انسانی در مقابل یکدیگر قرار می گیرند بسته به این که هر فرد در چه شرایط و موقعیتی چه فیزیکی چه اجتماعی و چه روانی قرار دارد و در کدام حالت نفسانی به سر میبرد با فرد مقابل خود که او نیز در شرایط مشابهی به سر می برد با یکدیگر تعامل می کنند و هر چه تعداد افراد بیشتر باشد روابط پیچیده تر و متنوع تر خواهد بود.

به طور مثال فردی که در حال عبور از خیابان وحشت شدیدی از تصادف احتمالی تجربه کرده را در نظر بگیرید که به ملاقات فردی می رود که در  آرامش و در حال استراحت می باشد شکل تعامل این دو نفر را می توانیم تصور کنیم .

دانش آموزی را در نظر بگیرید که با تکالیف ناقص سر کلاس درس حاضر می شود و دانش آموزی که با تکالیف کامل به مدرسه آمده است آیا نحوه ارتباطشان با یکدیگر و با معلمشان یکسان است؟

با دقت در روابط و تعامل هایتان با اعضای خانواده و دوستان و همکارانتان مثال های فراوانی از این دست خواهید یافت .

یکی از رویدادها را در نظر گرفته و به سوالات زیر پاسخ دهید:

– آیا به گونه ای دیگر می توانستید رفتار کنید؟

– احساستان هنگام مواجهه با رویداد چه بود؟

– احساس طرف مقابلتان را می توانید شناسایی کنید؟

– طرف مقابلتان چه رفتاری از خودش بروز داد؟

 

به زودی شرح کامل نشانه های حالات نفسانی را در سایت قرار خواهم داد.

 

 

درباره نویسنده

کارشناس ارشد روانشناسی بالینی مدرس تحلیل رفتار متقابل TA

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *