بخش های مختلف حالات نفسانی

کودک

بخش های مختلف حالات نفسانی

در قسمت های قبل درباره حالات نفسانی صحبت کردیم در این قسمت می خواهیم کمی بیشتر توضیح دهیم.

تصور کنید هنگامی که بیمار بودید و والدینتان از شما مراقبت می کردند و یا هنگامی که در سالن پذیرایی منزل توپ بازی می کردید و والدین ، شما را تنبیه می نمودند.

کدام بخش از والدینتان با شما برخورد می کرد؟

زمانی که مثل یک پرستار دلسوز به پرستاریتان می پرداختند از کدام بخش و هنگامی که تنبیه می شدید از کدام بخش مورد خطاب واقع می شدید؟

همچنین وقتی که یک کودک بیمار بودید و یا پسر بچه یا دختر بچه ای بازیگوش که در سالن منزل توپ بازی می کند در کدام بخش کودکتان بودید؟

واقعیت این است که حالات نفسانی والد و کودک دارای تقسیماتی هستند که در ادامه خواهید خواند. ولی حالت نفسانی بالغ تنها حالتی است که یکپارچه است و تقسیم بندی ندارد.

 

والد

والد از دو بخش “والد مستبد و کنترل کننده ” و  “والد مهربان و تغذیه کننده”  تشکیل شده است.

هر کودکی لازم است در زندگی خودش پیام هایی دریافت کند تا بتواند به سلامتی مسیر  رشد را طی کند. و یا اینکه “نه” ها و باید و نبایدهایی بشنود که هم از طرفی لازم است و از طرفی دیگر برای کودک اصلا خوشایند نمی باشد.

همان والدینی که باید و نباید داشتند به یکباره تبدیل به انسان هایی فرشته صفت شده و فرزندشان را در آغوش می کشند و نوازش می نمایند.

پیام های والدی به عنوان فرامین غیر قابل تغییر و لازم الاجرا تلقی می شوند و هر چه این پیام ها جنبه های منفی و مخرب کمتری داشته باشند کودک در آرامش و نشاط بیشتری رشد خواهد کرد.

پیام های والدی که بیش از حد محدودکننده باشند مانع ابراز خوشحالی و احساس صمیمیت و خلاقیت می باشد.

تربیت سخت گیرانه و غیر قابل انعطاف در کودک احساس عدم امنیت و اضطراب به دنبال خواهد داشت. چنین فردی شاید در بزرگسالی هرگاه که بخواهد به تفریح بپردازد پیامی والدی در درونش بشنود که اول باید کار کنی و اگر کارت را کامل انجام نداده باشی اجازه نداری تفریح کنی.

ما ممکن است پیام های متفاوت و زیادی از والدین ضبط کرده باشیم و مرتب آنها را بشنویم ، مثل:

اگر موفق نشدی باز هم تلاش کن.

شترسواری دولا دولا نمیشه.

چند بار بهت گفتم که این راهش نیست.

از جلوی چشمم دور شو

پیام های والدی بیش از حد حمایت کننده که از بخش والد مهربان و تغذیه کننده صادر می گردد نیز موجب ایجاد وابستگی در فرد می شود.

نمونه هایی از پیام های والد مهربان:

خودت را خسته نکن عزیزم

نگران هیچی نباش ، خیالت راحت باشه

تو که از عهده این کار بر نمیایی من کمکت می کنم

می خواهی تو کارهات کمکت کنم؟

 

کودک

 

گاهی مانند یک کودک زانوی غم به بغل می گیریم و گاهی از شادی و نشاط در پوست خودمان نمی گنجیم و زمانی هم بدقلق و لجباز می شئیم.

تقسیم بندی های حالت نفسانی کودک به قرار زیر می باشد:

 

کودک مطیع و سازگار

پروفسور کوچولو

کودک طبیعی

 

کودک طبیعی

 

کودک طبیعی بخشی از کودک است که تربیت نشده و تمایل به ابراز احساسات دارد و خواهان ارضای فوری نیازهایش می باشد و اگر نیازهایش برآورده شود ابراز محبت می کند و اگر نیازهایش برآورده نشود خشمگین می شود و واکنش نشان می دهد.

این بخش از کودک در درون بزرگسالان نیز وجود دارد که البته محدود و مهار شده است.

 

پروفسور کوچولو

 

پروفسور کوچولو یا به عبارتی بالغ درون کودک یا همان عقل مدرسه نرفته کودک است.

قسمتی از حالت نفسانی کودک که دارای قدرت درک مستقیم بدون استدلال بوده نسبت به پیامهای غیر شفاهی عکس العمل نشان داده و حدس های صحیح می زند.  (منبع:ما برای خوشبختی و موفقیت آفریده شده ایم)

پروفسور کوچولو منبع خلاقیت است و فرصت ها را به خوبی شناسایی و شکار میکند . مثلا می داند چه موقع سکوت کند و چه موقع توجه اطرافیان به ویژه مادر را با گریه یا خنده به سمت خود جلب نماید.

 

کودک مطیع و سازگار

 

کودک مطیع کودکی است که به فرامین والدی پاسخ می دهد . مهم نیست این پاسخ مثبت باشد یا منفی حتی اگر پاسخ داده شده در جهت عکس فرمان والد باشد نیز می گوییم فرد در حالت کودک مطیع و سازگار است.

کودک مطیع و سازگار را در برخی منابع کودک ادب شده نیز نامیده اند.

کودک  به طور طبیعی طوری برنامه ریزی شده است که هر زمان نیازی داشت نیازش سریعا برآورده شود ولی وقتی که کودک قدم به این دنیا می گذارد تسلیم برنامه والدین یا پرستاران می گردد و خیلی از اوقات طبق برنامه آنان زندگی می کند یا به عبارتی ادب می شود و قوانین تحمیلی را می پذیرد.

 

نکته

 

در حالت نفسانی والد و حالت نفسانی کودک علاوه بر این بخش هایی که ذکر گردید ، هر کدام به بخش منفی و مثبت نیز تقسیم می گردند .

به طور مثال والد مستبد مثبت در جهت حفظ و صیانت از کودک کوشش می نماید ولی رفتارهای بخش منفی شامل توهین و تمسخر و … می باشد. بخش مثبت والد مهربان ، در جهت مهرورزی و توجه و بخش منفی والد مهربان در جهت وابستگی و نادیده گرفتن اختیار و انتخاب فرد می باشد.

 

حالت نفسانی کودک مطیع و کودک طبیعی هم دارای بخش مثبت و منفی هستند.

 

 

 

درباره نویسنده

کارشناس ارشد روانشناسی بالینی مدرس تحلیل رفتار متقابل TA

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *